Dlaczego konie rżną? Naukowcy rozwiązali zagadkę

Dwa dźwięki w jednym - co tak naprawdę słyszymy?

Rżenie konia to w istocie połączenie dwóch odrębnych dźwięków, emitowanych jednocześnie:

• niska częstotliwość, powstająca przez drgania fałd głosowych - podobnie jak ludzki głos podczas mówienia lub śpiewania;
• wysoka częstotliwość, która nie jest wynikiem drgań tkanek, lecz… ślizgającego się powietrza, które tworzy coś na kształt gwizdu wewnątrz krtani.

To właśnie ten wysoki „gwizd” sprawia, że koń potrafi wydawać wysokie i przenikliwe dźwięki. Zjawisko to naukowcy określają jako biphonacja - jednoczesne wytwarzanie dwóch tonów przez jeden instrument (w tym przypadku: narząd głosowy konia).

Jak to odkryto?

Badanie opublikowane 23 lutego 2026 r. w prestiżowym czasopiśmie Current Biology opierało się na kilku kluczowych krokach:

• obiektywie endoskopu umieszczonym w krtani żywych koni obserwowano, jak powstaje dźwięk;
• analizie akustycznej próbek głosu;
• eksperymentach z wyizolowanymi krtaniami, w których badacze przepuszczali powietrze, a także zmieniali jego skład (np. używając helu) - co pozwoliło stwierdzić, że wysoki ton powstaje w wyniku gwizdu tworzącego się podczas przepływu powietrza przez krtań.

Naukowcy odkryli, że kiedy koń rży, powietrze nie tylko powoduje wibracje fałd głosowych, lecz także przepływa przez specjalne struktury krtani, gdzie tworzy się wysokotonny gwizd. Taki mechanizm jest niespotykany u innych dużych ssaków i przypomina bardziej ludzką technikę gwizdania niż zwykłe wokalizowanie.

Po co konie wydają tak skomplikowane dźwięki?

Według autorów badania taka dwutonowa struktura rżenia może mieć znaczenie komunikacyjne. Dzięki niej jeden sygnał dźwiękowy może przekazywać więcej informacji naraz - na przykład dotyczących emocji, intencji lub rozpoznania indywidualnego w stadzie.

Konie to zwierzęta stadne, dla których utrzymanie kontaktu na dystans, ostrzeganie przed niebezpieczeństwem czy sygnalizowanie własnego nastroju jest kluczowe. Rozbudowany system wokalizacji mógł zatem ewoluować jako sposób efektywnej komunikacji, zarówno między członkami stada, jak i w relacjach z ludźmi.

To nie wszystko - perspektywy na przyszłość

Chociaż badania przynoszą odpowiedź na pytanie jak konie rżą, nadal trwają prace nad pełnym zrozumieniem dlaczego tak się dzieje z punktu widzenia emocji, socjalizacji czy ewolucji gatunku. Naukowcy planują przeprowadzić dalsze obserwacje zachowań koni w naturalnych warunkach, aby dokładniej powiązać konkretne wzorce rżenia z ich znaczeniem społecznym.

Źródło: Lefèvre, R. A. i in. „The high fundamental frequency in horse whinnies is generated by an aerodynamic whistle” — Current Biology, 23 lutego 2026 r.