Czym jest kynoterapia w świetle nauki? Dogoterapia, definiowana jako metoda wspomagająca procesy rehabilitacyjne, rewalidacyjne i edukacyjne, stanowi dzisiaj istotny element interdyscyplinarnej opieki nad osobami z różnymi deficytami zdrowotnymi.
Czym jest kynoterapia w świetle nauki?
Dogoterapia to forma animaloterapii, która polega na:
- (...) posiłkowaniu się zaplanowaną obecnością psów w procesie rewalidacji osób niepełnosprawnych – jak wskazują w swoim opracowaniu Gabriela Drwięga i Zofia Pietruczuk.
Metoda ta, często nazywana terapią kontaktową, nie jest jedynie zabawą ze zwierzęciem. To ustrukturyzowany proces, w którym pies pełni rolę „motywatora” i bezpiecznego partnera w budowaniu relacji. Jak zauważa Janina Filozof, dogoterapia ma na celu ułatwienie nawiązania kontaktu między terapeutą a pacjentem, gdzie zwierzę staje się „mostem” komunikacyjnym, pozwalającym ominąć bariery emocjonalne czy lęki, które często blokują tradycyjną terapię.
Pies jako klucz do skutecznej rehabilitacji
Sławomir Chrost w swojej pracy naukowej „Dogoterapia jako metoda wspomagania procesu rehabilitacji dzieci” podkreśla, że pies dzięki swojej naturalnej empatii i braku oceniania staje się idealnym partnerem dla pacjentów wymagających wsparcia. W kinezyterapii obecność czworonoga aktywizuje pacjenta do ruchu w sposób znacznie bardziej efektywny niż tradycyjne ćwiczenia fizyczne. Dziecko z chęcią wykonuje skomplikowane zadania motoryczne, jeśli nagrodą za ich poprawność jest kontakt z psem, rzut piłką czy chwila głaskania miękkiej sierści. To zaangażowanie emocjonalne sprawia, że proces rehabilitacji przebiega szybciej i w atmosferze wolnej od stresu.
Korzyści dla rozwoju i zdrowia
Z obserwacji praktyków (Drwięga, Pietruczuk) wynika, iż:
- stosowanie dogoterapii niesie ogromne korzyści w procesie rehabilitacji i poprawę funkcjonowania dzieci niepełnosprawnych.
Metoda ta wpływa na stymulację polisensoryczną – dotyk, słuch i wzrok pacjenta zostają silnie zaangażowane, co jest kluczowe w pracy z osobami z mózgowym porażeniem dziecięcym, autyzmem czy niepełnosprawnością intelektualną. Pies pozwala redukować poziom kortyzolu (hormonu stresu), co jest szczególnie ważne w pracy z pacjentami odczuwającymi lęk przed obcymi ludźmi czy środowiskiem szpitalnym.
Nie każdy pies może być terapeutą
Warto pamiętać, że nie każdy czworonóg sprawdzi się w roli terapeuty. Jak zaznaczają autorzy monografii „Pies – Przyjaciel – Terapeuta” (Bociarska i in., 2024), zwierzę musi charakteryzować się specyficznymi predyspozycjami psychicznymi: zrównoważeniem, łagodnością i niezwykłą odpornością na nieprzewidziane sytuacje. Pies terapeutyczny musi przejść wielomiesięczną ścieżkę szkolenia, aby w każdej chwili mógł współpracować z terapeutą, zachowując spokój nawet w obliczu hałasu, krzyku czy gwałtownych ruchów pacjenta. Profesjonalny pies-terapeuta to przede wszystkim zwierzę bezpieczne dla otoczenia.
Profesjonalizacja i wyzwania metody
Mimo rosnącej popularności metody, Janina Filozof ostrzega przed traktowaniem dogoterapii jako „cudownego leku na wszystko” czy jedynie medialnej ciekawostki. Aby metoda była skuteczna i bezpieczna, niezbędna jest pełna profesjonalizacja działań.
- Jednym z decydujących warunków odniesienia sukcesu jest między innymi odpowiednio wykwalifikowany pedagog lub terapeuta prowadzący zajęcia – czytamy w literaturze.
Bez odpowiedniego przygotowania merytorycznego osób prowadzących oraz rygorystycznego doboru zwierząt, terapia może być nieefektywna lub wręcz niebezpieczna dla wrażliwego pacjenta.
Przyszłość dogoterapii w systemie opieki
Dogoterapia w Polsce dynamicznie się rozwija, stając się coraz częściej nieodłącznym elementem pracy ośrodków wsparcia, domów pomocy społecznej i poradni psychologiczno-pedagogicznych. Z okazji dzisiejszego święta warto docenić wysiłek wolontariuszy, kynoterapeutów oraz psów, które codziennie pracują nad poprawą dobrostanu innych. Wyzwaniem na najbliższe lata pozostaje tworzenie coraz liczniejszych, rzetelnych badań naukowych, które pozwolą jeszcze precyzyjniej określić efektywność tej metody i wdrożyć ją do standardów opieki zdrowotnej jako w pełni uznaną procedurę wspomagającą leczenie.
Bibliografia:
1. Chrost, S. (2018). Dogoterapia jako metoda wspomagania procesu rehabilitacji dzieci. Rozprawy Społeczne, 12(3), 64-72.
2. Drwięga, G., Pietruczuk, Z. Dogoterapia jako forma wspomagania rozwoju dziecka niepełnosprawnego. Fundacja Psi Uśmiech.
3. Bociarska, R., Krajewska-Kułak, E., Kułak-Bejda, A., Guzowski, A., van Damme-Ostapowicz, K. (2024). Pies – Przyjaciel – Terapeuta. Uniwersytet Medyczny w Białymstoku.
4. Filozof, J. Dogoterapia? Co to jest?. Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym, Koło w Jarosławiu.
14.06.2026 
