Dzień Numbata 2026: ciekawostki o mrówkożerze workowatym, czyli najbardziej pręgowanym torbaczu Australii

Czym jest Dzień Numbata?

Światowy Dzień Numbata (World Numbat Day) obchodzi się co roku w pierwszą sobotę listopada. W 2026 roku wypada on 7 listopada. Święto wymyślili australijscy przyrodnicy i organizacje zajmujące się ochroną przyrody. Chcieli zwrócić uwagę na los numbata, gatunku zagrożonego wyginięciem i zebrać pieniądze na jego ochronę.

W Australii Zachodniej numbat ma szczególne miejsce: 25 lipca 1973 roku ogłoszono go oficjalnym ssakiem-symbolem tego stanu. Sama nazwa „numbat” pochodzi z języka rdzennego ludu Noongar.

Numbat, czyli kto? Podstawowe informacje

Numbat (Myrmecobius fasciatus) to mały torbacz, wielkością podobny do wiewiórki. Najłatwiej rozpoznać go po:

• rudobrązowym futrze z kilkoma białymi pręgami na grzbiecie i zadzie,
• ciemnym pasku przez oko, który wygląda jak maska,
• długim, puszystym ogonie, który zwierzę stroszy, gdy jest zaniepokojone,
• wąskim, spiczastym pyszczku, dobrze przystosowanym do szukania owadów.

Dorosły numbat mierzy razem z ogonem około 35–45 cm i waży zwykle od 300 do 750 g. To jeden z bardzo nielicznych torbaczy aktywnych w ciągu dnia. Jego rytm dnia wynika z tego, czym się żywi.

Czym żywi się numbat? Dieta złożona z termitów

Numbat to wyspecjalizowany owadożerca, który je prawie wyłącznie termity. Według Światowego Funduszu na rzecz Przyrody (WWF) jeden osobnik zjada od 15 do 20 tysięcy termitów dziennie.

Jak to robi?

• Szuka węchem. Numbat wywęszy termity przemieszczające się tuż pod powierzchnią ziemi.
• Rozgrzebuje ziemię silnymi przednimi łapami z ostrymi pazurami.
• Wyłapuje owady językiem. Język ma około 10–11 cm długości, mniej więcej połowę długości tułowia i pokrywa go lepka ślina.
• Nie przeżuwa pokarmu. Ma około 50 drobnych zębów, co jak na ssaka lądowego jest liczbą wyjątkowo dużą. Termity połyka jednak niemal w całości.
• Numbat jest aktywny w dzień, bo wtedy żerują termity. Latem, w największym upale, chowa się w pustych kłodach i wychodzi rano oraz późnym popołudniem. Zimą szuka pokarmu w środku dnia, kiedy jest najcieplej.

Gdzie można spotkać numbata?

Kiedyś numbaty żyły w dużej części południowej Australii, od zachodniego wybrzeża po Wiktorię i Nową Południową Walię. Do lat 70. XX wieku gatunek stracił około 99% swojego zasięgu.

Dziś naturalne populacje przetrwały tylko w dwóch miejscach w południowo-zachodniej części Australii Zachodniej:

• w rezerwacie Dryandra Woodland koło miejscowości Narrogin,
• w rezerwacie Perup Nature Reserve koło Manjimup, w regionie Warren.

Najlepiej czuje się w suchych lasach eukaliptusowych. Potrzebuje tam powalonych, pustych w środku pni i gałęzi, bo służą mu za kryjówkę przed drapieżnikami i upałem. W lasach są też termity, jego główny pokarm.

Oprócz tego numbaty wsiedla się do ogrodzonych rezerwatów chronionych przed drapieżnikami. Hoduje je też ogród zoologiczny w Perth, który od lat prowadzi program rozrodu tego gatunku.

Czy zobaczymy numbata w Polsce? Niestety nie. Numbatów praktycznie nie trzyma się w ogrodach zoologicznych poza Australią. Żeby zobaczyć to zwierzę, trzeba pojechać do Australii Zachodniej i trochę poszukać, bo numbaty są płochliwe i ostrożne.

Ciekawostki o numbacie, które zaskakują

- Torbacz bez torby. Samica numbata nie ma prawdziwej torby. Młode, zwykle do czterech, przyczepiają się do sutków i chronią je jedynie fałdy skóry oraz futro matki.

- Długie dzieciństwo. Młode piją mleko matki mniej więcej do dziewiątego miesiąca życia. Później zostają same w norze, a matka wraca do nich, żeby je karmić.

- Daleki krewny wilka workowatego. Wymarły wilk workowaty (tygrys tasmański) był jednym z jego bliższych krewnych w drzewie rodowym torbaczy.

- Mistrz chowania się. Kiedy grozi mu niebezpieczeństwo, numbat wbiega do pustej kłody i blokuje wejście zadem pokrytym grubą skórą.

- Samotnik. Poza okresem godowym każdy numbat żyje sam na swoim terytorium.

Dlaczego numbat jest zagrożony?

Na Czerwonej Liście IUCN numbat ma status gatunku zagrożonego (Endangered). Szacuje się, że na wolności żyje mniej niż 1000 dorosłych osobników.

Główne zagrożenia to:

• lisy i zdziczałe koty, czyli drapieżniki sprowadzone do Australii przez człowieka,
• niszczenie siedlisk pod rolnictwo, kopalnie i budownictwo,
• usuwanie martwego drewna, w którym numbaty się chowają i w którym żyją termity,
• pożary, coraz częstsze z powodu zmian klimatu.

Ochrona numbata polega głównie na zwalczaniu lisów i kotów, hodowli w zoo, wsiedlaniu zwierząt do bezpiecznych rezerwatów i stałym monitorowaniu populacji.

Jak możesz pomóc numbatom?

Mieszkając w Polsce, też możesz coś zrobić:

• dzielić się wiedzą, na przykład udostępniając ten artykuł 7 listopada,
• wspierać sprawdzone organizacje chroniące australijską przyrodę,
• pamiętać o problemie kotów wychodzących, który dotyczy także dzikich zwierząt w Polsce.
• Dzień Numbata przypomina, że gatunek może zniknąć po cichu, jeśli nikt o nim nie wie. Im więcej osób zna numbata, tym większe są szanse, że przetrwa.