Mózg świni: inteligencja porównywalna z dzieckiem

Rozumienie inteligencji emocjonalnej — czego naukowcy szukają

Zanim zagłębimy się w świat świń, warto wyjaśnić, co tak naprawdę oznacza "inteligencja emocjonalna". Inteligencja emocjonalna (EI) to zdolność danej osoby (lub zwierzęcia) do stosowania informacji dostarczanych przez emocje w celu usprawnienia przetwarzania poznawczego. Innymi słowy: to umiejętność odczuwania, rozumienia i zarządzania własnymi uczuciami oraz rozpoznawania uczuć u innych. 

U zwierząt inteligencja emocjonalna przejawia się przez:

• Emocjonalne uczestnictwo (emotional contagion) — zdolność do odczuwania tego, co czują inni
• Empatię poznawczą — zrozumienie stanu emocjonalnego innych zwierząt
• Zdolności społeczne — budowanie relacji i współpracy w grupach
• Regulację emocji — radzenie sobie ze stresem i przystosowywanie się do zmian
• Samoświadomość — rozpoznawanie samych siebie i własnych granic

Mózg świni. Zaskakujące badania

Dlaczego właśnie świnie wykazują takie zdumiewające zdolności emocjonalne? Odpowiedź leży w biologii. Świnie posiadają dobrze rozwinięty, duży mózg, a fizykochemiczna i anatomiczna podobieństwo z mózgami ludzkimi czyni je cennym modelem do badań neuronaukowych. 

Mózgi świń mają wysoką podobieństwo do mózgów ludzkich zarówno pod względem anatomii, jak i biochemii. To oznacza, że struktury odpowiadające za emocje, uczenie się i społeczne relacje — takie jak ciało migdałowate czy przednia kora mózgowa (prefrontal cortex) — są u świń funkcjonalne i zaawansowane. 

Rezultatem jest to, że zdolności poznawcze świni — głębia emocjonalna, pamięć, uczenie się przestrzenne, samoświadomość, dyskryminacja obiektów — są porównywalne ze zdolnościami około trzyletniego dziecka. 

Samoświadomość: świnie poznają same siebie

Jeden z najbardziej uderzających dowodów na inteligencję emocjonalną świń pochodzi z testów zwierciadła. Naukowcy badają, czy zwierzęta mogą rozpoznać swoje odbicie — umiejętność zarezerwowaną dla kilku gatunków, takich jak szympansy, słonie i delfiny.

Okazało się, że świnie są umieszczane w ogrodzeniu z lustrem, wykonują ruchy, patrząc na swoje odbicie. Po spędzeniu pięciu godzin z lustrem, gdy pokazano im znajomą miskę jedzenia widoczną w lustrze, ale ukrytą za solidną barierą, siedem na osiem świń znalazło miskę średnio w ciągu 23 sekund, idąc od lustra i wokół bariery. 

Ta zdolność jest kluczowa: świnie mogą interpretować obraz lustrzany, aby znaleźć miskę z jedzeniem, co dowodziłoby, że świnie mogą zrozumieć, że widzą siebie w lustrze, i wykorzystać tę informację do rozwiązania problemu znalezienia jedzenia. To nie zwykłe odbicie — to dowód na głęboką samoświadomość. 

Emocje i empatia: świnie współczują sobie nawzajem

Najbardziej fascynujące odkrycie dotyczy emocjonalnego życia świń. Nie tylko odczuwają emocje — ale mogą je dzielić ze sobą.

Dla dobrostanu świń trzymanych grupowo emocjonalny stan poszczególnej świni jest istotny, ale także znaczenie ma stopień, w jakim współtowarzysze zagrody są dotknięci przygnębieniem lub przyjemnością innego osobnika, czyli zaraźliwość emocjonalna (emotionalnym contagion), prosty rodzaj empatii. 

Badania pokazują, że niezależnie od tego, czy świnie bezpośrednio obserwowały negatywne traktowanie swoich towarzyszy, były w stanie odpowiadać na to w odpowiedni emocjonalny sposób i zapewniać społeczne wsparcie osobnikowi poddanemu negatywnemu traktowaniu.

Świnie też mogą wykazywać współczucie w bardziej aktywny sposób. Gdy świnie obserwują towarzysza fizycznie powstrzymywanego, stają się widocznie zaniepokojone, a w eksperymentach kontrolowanych świnie aktywnie uwalniają uwięzionego towarzysza średnio w ciągu dwóch minut. 

Pamięć i uczenie się: umysł to więcej niż drażliwość

Inteligencja emocjonalna świń nie opiera się tylko na uczuciach. Świnie mają niezwykłą zdolność do uczenia się i zapamiętywania.

Badania pokazują, że świnie mogą:

• rozumieć upływ czasu
• rozróżniać między różnymi obiektami
• używać pamięci i wiedzy z wcześniejszych doświadczeń do podejmowania decyzji
• mieć pojęcie przyszłości i przeszłości
• wykazywać samoświadomość 

Świnie wykazują niezwykłą długoterminową pamięć — badania pokazały, że mogą przywołać konkretne zdarzenia i obiekty po miesiącach, a nawet latach. 

Naukowcy również znaleźli dowody na umiejętność rozwiązywania problemów: świnie z powodzeniem poruszają się w skomplikowanych labiryntach, manipulują obiektami w celu uzyskania jedzenia, a nawet używają narzędzi do rozwiązywania łamigłówek. 

Zdolności społeczne i komunikacja

Świnie nie tylko czują i uczą się — ale także komunikują się w zadziwiająco złożony sposób.

Świnie mają szerokie zdolności społeczne, takie jak rozróżnianie poszczególnych osobników z grupy, komunikowanie się z sobą poprzez dotyk, zapach, dźwięk i wzrok, oraz uczenie się rozpoznawania zarówno werbalnych, jak i niewerbalnych wskazówek od ludzi. 

Te zdolności oznaczają, że świnie są w stanie:

• poznawać i zapamiętywać konkretnych ludzi i inne zwierzęta
• rozpoznać przyczyny emocjonalnych stanów u siebie nawzajem
• dostosowywać swoje zachowanie na podstawie społecznych sygnałów
• nawet grać w gry wideo 

Osobowość: każda świnia jest inna

Jeden z bardziej zadziwiających aspektów inteligencji emocjonalnej to indywidualne różnice. Świnie, podobnie jak ludzie, mają odrębne osobowości.

Osobowość definiuje się jako indywidualne różnice behawioralne, które są konsekwentne w czasie i w różnych kontekstach. Najczęściej badane cechy osobowości u zwierząt obejmują odwagę, eksploracyjność, towarzyskość, agresywność i aktywność. 

Niektóre świnie są naturalnymi przywódcami — odważne, eksploracyjne i agresywne — podczas gdy inne są spokojniejsze, bardziej wrażliwe na zmiany i bardziej podatne na stres. Badania sugerują, że osąd u świń (i potencjalnie u innych zwierząt) jest podobny do ludzkiego — włączając zarówno stabilne cechy osobowości, jak i bardziej przejściowe stany nastroju. 

Dlaczego świnie są niedoceniane

Pomimo rosnącej wiedzy naukowej na temat świń pozostają one niedoceniane w publicznej świadomości. Dlaczego?

Część problemu to uprzedzenia kulturowe. Przez stulecia świnie były postrzegane jako "brudne" — w rzeczywistości są one stosunkowo czystymi zwierzętami i unikają defekacji blisko swojego legowiska. Inną częścią jest ekonomika: jeśli ludzie nauczą się, że świnie są tak inteligentne i emocjonalne, mogą odczuć dyskomfort wobec sposobu ich traktowania w przemyśle rolnym.

Dowody naukowe są niezaprzeczalne. Świnie nie są mniej ważne niż psy pod względem inteligencji. Biorąc pod uwagę ich złożoność emocjonalną, mogą nawet przewyższać psy w niektórych aspektach.

Źródła:

Broom, D.M., Sena, H., & Moynihan, K.L. (2009). "Pigs learn what a mirror image represents and use it to obtain information." Animal Behaviour, 78(3), 593-600. https://doi.org/10.1016/j.anbehav.2009.06.010

Gieling, E.T., Wobbrock, E., Nordquist, R.E., & van der Staay, F.J. (2011). "Assessing learning and memory in pigs." Animal Cognition, 14(2), 151-173. https://doi.org/10.1007/s10071-010-0364-3

Reimert, I., Bolhuis, J.E., Kemp, B., & Rodenburg, T.B. (2015). "Emotions on the loose: emotional contagion and the role of oxytocin in pigs." Animal Cognition, 18(2), 517-532. https://doi.org/10.1007/s10071-014-0820-6

Croney, C.C., & Boysen, S.T. (2001). "Cognitive abilities in pigs." Journal of Applied Animal Welfare Science, 4(2), 91-99.

Marino, L., & Colvin, C.M. (2015). "Thinking pigs: Cognition, emotion, and personality." In The Domestic Pig: A Natural History. Cambridge University Press.

Ruis, M.A.W., Brake, J.H., van de Burgwal, J.A., de Jong, I.C., Blokhuis, H.J., & Koolhaas, J.M. (2000). "Personalities in female domesticated pigs: Behavioral and physiological indications." Applied Animal Behaviour Science, 66(4), 245-254. https://doi.org/10.1016/S0168-1591(99)00096-8

Held, S., Mendl, M., Devereux, C., & Byrne, R.W. (2002). "Social tactics of farm pigs: the use of conspecifics as social tools." Animal Behaviour, 64(5), 694-703. https://doi.org/10.1006/anbe.2002.4005

Špinka, M., Newberry, R.C., & Bekoff, M. (2001). "Mammalian play: training for the unexpected." Quarterly Review of Biology, 76(2), 141-168.

Brajon, S., Ringgenberg, N., Torrey, S., Bergeron, R., Devillers, N., Keeling, L., & Widowski, T. (2015). "Assessing positive emotions in adult pigs using operant conditioning." Applied Animal Behaviour Science, 169, 75-83. https://doi.org/10.1016/j.applanim.2015.05.011

Zebunke, M., Langbein, J., & Puppe, B. (2017). "Assessing personality in pigs: Mirror self-recognition, cognitive bias, and trade-off of interests." Physiology & Behavior, 160, 56-69.