Wyjątkowe odkrycie w rezerwacie Mały Śnieżnik Wyjątkowe odkrycie w rezerwacie Mały Śnieżnik
10 czerwca 2025 roku badacze odnaleźli na terenie rezerwatu przyrody Mały Śnieżnik dziuplę lęgową dzięcioła trójpalczastego (Picoides tridactylus). Znajdowała się ona w żywym świerku pospolitym, rosnącym na wysokości około 1070 m n.p.m. w górnoreglowym borze świerkowym.
Dziupla była położona około 6,5 metra nad ziemią. Już podczas pierwszej obserwacji zauważono dorosłe ptaki karmiące młode. Dwa dni później wykonano dokumentację fotograficzną i nagrania, które potwierdziły, że para opiekowała się co najmniej dwoma pisklętami.
To właśnie te obserwacje pozwoliły jednoznacznie potwierdzić lęg gatunku w polskiej części Sudetów. Ostatni znany lęg dzięcioła trójpalczastego na Śląsku odnotowano w 1896 roku w okolicach Dusznik-Zdroju. Od tamtego czasu nie potwierdzono kolejnego lęgu w tym regionie aż do odkrycia na Małym Śnieżniku.
Dlaczego dzięcioł trójpalczasty wybrał Mały Śnieżnik?
Nie bez znaczenia jest charakter tutejszych lasów. W Masywie Śnieżnika występują rozległe górnoreglowe świerczyny, lasy bagienne oraz duża ilość martwego i zamierającego drewna. To właśnie takie środowisko sprzyja występowaniu dzięcioła trójpalczastego.
Od kwietnia 2025 roku obszar Małego Śnieżnika, wraz z sąsiednimi szczytami Wysoczka, Goworek i Średniak, objęty jest ochroną rezerwatową. Przez blisko cztery dekady planową gospodarkę leśną ograniczano tu do niezbędnego minimum, pozostawiając część drzew naturalnym procesom rozpadu.
Dla wielu osób martwe drzewa mogą wyglądać na oznakę zaniedbania lasu. Tymczasem mają ogromne znaczenie dla jego mieszkańców. Są siedliskiem owadów, które stanowią pokarm dzięciołów, a także zapewniają miejsca do wykucia dziupli licznym gatunkom ptaków.
Ile dzięciołów trójpalczastych żyje w Sudetach?
Obserwacje dzięcioła trójpalczastego w Masywie Śnieżnika prowadzono również przed potwierdzeniem lęgu. W ostatnich latach notowano między innymi pary ptaków i samce bębniące w pnie drzew. Znajdowano także opuszczone dziuple przypisywane temu gatunkowi.
Na podstawie wieloletnich obserwacji autorzy publikacji naukowej szacują, że w tej części Sudetów może obecnie gniazdować co najmniej 4–5 par dzięcioła trójpalczastego.
W skali kraju gatunek występuje przede wszystkim w Karpatach oraz północno-wschodniej Polsce. Krajową populację lęgową szacuje się na około 1000–1400 par. Dzięcioł trójpalczasty znajduje się na Czerwonej Liście Ptaków Polski w kategorii bliski zagrożenia (NT).
Potwierdzenie lęgu na Małym Śnieżniku jest zatem ważne nie tylko ze względu na historyczną przerwę w udokumentowanym gniazdowaniu. Dostarcza również informacji o rozmieszczeniu rzadkiego gatunku i warunkach, które pozwalają mu się rozmnażać.
Dzięcioł trójpalczasty – mieszkaniec starych lasów
Dzięcioł trójpalczasty jest silnie związany z dojrzałymi lasami iglastymi, zwłaszcza świerkowymi i jodłowymi. W przeciwieństwie do wielu gatunków dobrze przystosowanych do zmienionego przez człowieka krajobrazu potrzebuje środowiska, w którym nie brakuje martwych i zamierających drzew.
To właśnie w nich znajduje larwy i owady stanowiące jego pokarm. W takich drzewach może również wykuwać dziuple, które po opuszczeniu przez dzięcioły stają się schronieniem dla innych mieszkańców lasu.
Z gotowych dziupli korzystają między innymi sóweczki, sikory, muchołówki oraz drobne ssaki. Dzięcioły odgrywają więc ważną rolę w funkcjonowaniu leśnego ekosystemu, zapewniając miejsca lęgowe i schronienia również innym zwierzętom.
Dzięcioł trójpalczasty jest uznawany za gatunek wskaźnikowy dobrze zachowanych lasów górskich. Jego obecność może świadczyć o tym, że las zapewnia warunki potrzebne gatunkom zależnym od naturalnych procesów przyrodniczych.
19.10.2026 
