Bielik, który nie potrafił odlecieć. Policjanci z Orzysza nie przeszli obojętnie

Nietypowe wezwanie na służbowym patrolu

Do zdarzenia doszło na terenie gminy Orzysz w powiecie piskim, na Warmii i Mazurach – regionie znanym z bogatej populacji ptaków drapieżnych, w tym bielików gniazdujących nad okolicznymi jeziorami. Funkcjonariusze, wykonując rutynowy objazd terenu, zauważyli nietypowe zachowanie dużego ptaka stojącego samotnie na wzgórzu. 

Podejście do dzikiego, dorosłego bielika nigdy nie jest całkowicie bezpieczne – ptak ten może osiągać rozpiętość skrzydeł nawet do 2,5 metra, a jego szpony i dziób stanowią realne zagrożenie w sytuacji stresowej. Mimo to policjanci ostrożnie zbliżyli się do zwierzęcia, by ocenić jego stan.

Jak ustalili funkcjonariusze:

• ptak nie był w stanie samodzielnie wzbić się w powietrze,
• miał uszkodzone skrzydło,
• nie wykazywał typowej dla zdrowego bielika reakcji ucieczki na dużą odległość.

Na zarejstrowanym filmie, policjant próbuje uspokoić rannego orła:

- Stój, stój mistrzu! nie bój się - słyszymy.

Bielik – symbol na godle, gatunek pod ścisłą ochroną

Bielik (łac. Haliaeetus albicilla) to największy ptak drapieżny gniazdujący w Polsce i jeden z symboli rodzimej przyrody – to właśnie jego sylwetka posłużyła za wzór polskiego godła. Gatunek ten objęty jest w Polsce ścisłą ochroną gatunkową, co oznacza, że zabronione jest nie tylko jego zabijanie czy chwytanie, ale też płoszenie, niszczenie gniazd czy zbliżanie się do lęgów bez zezwolenia.

Populacja bielika w Polsce w ostatnich dekadach systematycznie rosła, między innymi dzięki ochronie siedlisk nad jeziorami i rzekami oraz zakazowi stosowania niektórych pestycydów. Mimo to ptaki te wciąż narażone są na liczne zagrożenia, wśród których najczęściej wymienia się:

• kolizje z liniami energetycznymi i infrastrukturą,
• wypadki komunikacyjne,
• zatrucia (m.in. ołowiem pochodzącym z amunicji myśliwskiej znajdowanej w padlinie, którą żywią się bieliki),
• urazy skrzydeł powstałe podczas polowania lub w wyniku starć terytorialnych z innymi ptakami.

Dokładna przyczyna urazu bielika znalezionego pod Orzyszem nie została podana do publicznej wiadomości – to ustalenia, które zwykle należą do lekarza weterynarii lub ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt, do którego trafia ranny ptak.

Warmia i Mazury – jedna z najważniejszych ostoi bielika w Polsce

Region, w którym doszło do interwencji, to nieprzypadkowe miejsce spotkania człowieka z bielikiem. Pojezierze mazurskie, z licznymi jeziorami, rzekami i rozległymi kompleksami leśnymi, od lat jest uznawane za jedną z najważniejszych krajowych ostoi tego gatunku. Bieliki żywią się głównie rybami, wodnym ptactwem oraz padliną, dlatego bliskość zbiorników wodnych ma dla nich kluczowe znaczenie – zarówno w kontekście zdobywania pokarmu, jak i zakładania gniazd na wysokich, starych drzewach w pobliżu wody.

To właśnie dzięki takim warunkom mieszkańcy i turyści odwiedzający okolice Orzysza, Pisza czy Giżycka stosunkowo często mają okazję zaobserwować bieliki w locie – ptaki te są rozpoznawalne po charakterystycznej, jasnej głowie kontrastującej z ciemnym upierzeniem oraz klinowatym, białym ogonie u dorosłych osobników. Młode bieliki, w odróżnieniu od dorosłych, mają ubarwienie znacznie ciemniejsze i bardziej jednolite, co bywa źródłem pomyłek przy identyfikacji gatunku przez osoby niezwiązane zawodowo z ornitologią.

Obecność tak dużej liczby bielików w regionie oznacza też, że podobne interwencje – choć wciąż nietypowe – nie są w tej części kraju zjawiskiem odosobnionym. Służby mundurowe, leśnicy oraz pracownicy urzędów gminnych na Mazurach coraz częściej są przeszkalani lub instruowani, jak postępować w kontakcie z rannym ptakiem drapieżnym, właśnie ze względu na częstotliwość takich zgłoszeń.

Co zrobić, gdy natrafimy na rannego dzikiego ptaka?

Historia bielika z Orzysza to dobra okazja, by przypomnieć, jak zachować się w podobnej sytuacji. Eksperci od ochrony przyrody podkreślają, że nieprofesjonalna pomoc może zaszkodzić choremu lub rannemu zwierzęciu bardziej, niż mu pomóc. Warto pamiętać o kilku zasadach:

• Nie podchodź samodzielnie zbyt blisko – dorosłe ptaki drapieżne, nawet osłabione, mogą być niebezpieczne dla człowieka.
• Zgłoś zdarzenie odpowiednim służbom – najlepiej zadzwonić na policję (numer 112 lub 997), do straży miejskiej, lub bezpośrednio do najbliższego ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt.
• Zabezpiecz miejsce, jeśli to możliwe, np. informując inne osoby, by nie płoszyły ptaka i nie zbliżały się do niego.
• Nie próbuj samodzielnie leczyć ani karmić znalezionego zwierzęcia – dzikie ptaki mają specyficzną dietę i wymagają fachowej opieki weterynaryjnej.
• Nie zabieraj ptaka do domu – bielik jest gatunkiem chronionym, a nieuprawnione przetrzymywanie dzikich zwierząt jest niezgodne z prawem.

Dalszy los bielika z Orzysza

Po ocenie sytuacji policjanci zaopiekowali się rannym bielikiem i przekazali go pracownikowi Urzędu Miejskiego w Orzyszu, który na co dzień zajmuje się pomocą zwierzętom na terenie gminy. To właśnie od niego zależą dalsze kroki – zwykle obejmują one kontakt z lekarzem weterynarii, a w razie potrzeby transport do specjalistycznego ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt, gdzie ptak może przejść leczenie i rekonwalescencję.

Celem takich działań jest zawsze to samo: przywrócenie zwierzęcia do zdrowia i, jeśli to możliwe, wypuszczenie go z powrotem na wolność. W przypadku bielików czas rekonwalescencji po urazie skrzydła może wynosić od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od rodzaju i stopnia uszkodzenia.