Zbieranie żołędzi dla zwierząt. Dlaczego żołędzie, a nie kasztany i jak oddać je Leśnemu Pogotowiu w Mikołowie

Leśne Pogotowie w Mikołowie – komu pomagają zebrane żołędzie

Leśne Pogotowie to ośrodek rehabilitacji dzikich zwierząt prowadzony przez Jacka Wąsińskiego w mikołowskiej dzielnicy Kamionka. Działa od 1993 roku i jest jednym z największych oraz najdłużej działających tego typu miejsc w Polsce. Według danych przytaczanych przez media placówka przyjmuje i ratuje rocznie ponad 2500 zwierząt, a jednocześnie może przebywać w niej nawet 400 podopiecznych. Ponad połowę z nich po leczeniu udaje się wypuścić na wolność.

Trafiają tu zwierzęta ranne w wypadkach drogowych, osierocone młode, ptaki z połamanymi skrzydłami, ale też zwierzęta, które z różnych powodów nie mogą wrócić do natury i zostają pod opieką ośrodka na stałe. W oficjalnym zestawieniu gatunków, które placówka przekazuje urzędom, znajdziemy m.in. jelenie, jelenie sika, daniele, muflony, kozice, a także liczne ptaki drapieżne i sowy.

Działalność ośrodka wspierają m.in. Nadleśnictwo Katowice, regionalne dyrekcje ochrony środowiska w Katowicach i Krakowie oraz lokalne samorządy. Codzienne wyżywienie setek zwierząt to jednak ogromne wyzwanie – i tu do akcji mogą wkroczyć mieszkańcy regionu.

Coroczna akcja: żołędzie na zimowe zapasy

Zbieranie żołędzi dla zwierząt z Leśnego Pogotowia to akcja, która powtarza się każdej jesieni. Ośrodek apeluje w mediach społecznościowych do miłośników przyrody, by pomogli mu przygotować zimowe zapasy dla podopiecznych. Żołędzie są dla nich pełnowartościowym pokarmem i prawdziwym przysmakiem. Chętnie jedzą je przede wszystkim:

• wiewiórki,
• sarny,
• jelenie,
• daniele,
• dziki,
• wiele innych zwierząt przebywających w ośrodku.

Placówka szczególnie zachęca do udziału szkoły i przedszkola. Dla dzieci to okazja do ruchu na świeżym powietrzu i nauki bliskości z przyrodą, a dla zwierząt – konkretna pomoc. Przez lata to właśnie placówki oświatowe dostarczały do Mikołowa największe ilości żołędzi. W akcję włączają się szkoły z całego regionu, np. Szkoła Podstawowa nr 5 w Czerwionce-Leszczynach, która w 2025 roku zbierała żołędzie do końca października. Ośrodek podkreśla jednak, że każdy chętny jest mile widziany.

Dlaczego żołędzie, a nie kasztany?

To pytanie pojawia się co roku. Wiele osób zbiera jesienią kasztany i chce je przekazać zwierzętom. Leśne Pogotowie wprost prosi jednak, by kasztanów nie przywozić, ponieważ jego podopieczni ich nie jedzą. Podobną zasadę stosuje Warszawskie ZOO, które w 2026 roku również zbierało żołędzie i orzechy, ale nie kasztany.

Skąd ta różnica? Warto znać kilka faktów:

• Żołędzie to owoce rodzimych dębów. Od zawsze stanowią naturalny, sezonowy pokarm wielu leśnych zwierząt, które jesienią intensywnie się nimi żywią przed zimą.
• Kasztanowiec zwyczajny nie jest drzewem rodzimym. Pochodzi z górskich terenów Półwyspu Bałkańskiego, a do Europy Zachodniej i Polski trafił kilkaset lat temu jako drzewo ozdobne.
• Nasiona kasztanowca zawierają duże ilości saponin, w tym escynę. To substancje o gorzkim smaku, wykorzystywane w farmacji, ale niekoniecznie odpowiednie jako codzienny pokarm dla każdego zwierzęcia.
•  „Kasztan” z parku to nie kasztan jadalny. Potocznie nazywamy tak nasiona kasztanowca, który nie ma nic wspólnego z kasztanem jadalnym sprzedawanym na zimowych jarmarkach.

Warto przy tym uczciwie dodać, że kasztany nie są dla wszystkich zwierząt bezużyteczne. Instytut Badawczy Leśnictwa zwraca uwagę, że bywają cennym pokarmem dla saren i jeleni, a niektóre nadleśnictwa organizują zbiórki zarówno kasztanów, jak i żołędzi. Przykładem jest Nadleśnictwo Rybnik, które zbierało je jesienią 2026 roku dla żubrów z Pokazowej Zagrody Żubrów w Raciborzu. Zanim więc zaniesiemy jesienne zbiory, zawsze sprawdźmy, czego potrzebuje konkretna placówka. W przypadku Leśnego Pogotowia odpowiedź jest jasna: tylko żołędzie.

Jak zbierać żołędzie dla zwierząt – na co zwrócić uwagę

Nie każdy żołądź nadaje się na karmę. Żeby zbiórka miała sens, warto pamiętać o kilku zasadach:

• Zbieraj tylko zdrowe owoce. Żołędzie powinny być twarde, z gładką, lśniącą skórką. Odrzucaj te z dziurkami (to ślad po larwach owadów), pomarszczone, popękane lub miękkie.
• Unikaj pleśni. Żołędzie z białym lub zielonkawym nalotem albo o stęchłym zapachu mogą zaszkodzić zwierzętom.
• Wybieraj żołędzie dębów rodzimych. Szkoły organizujące zbiórki dla Mikołowa wskazują, że najlepsze są owoce dębu szypułkowego.
• Zbieraj w czystych miejscach. Parki, aleje i skraje lasów oddalone od ruchliwych dróg to lepszy wybór niż pobocza.
• Nie zabieraj wszystkiego. Żołędzie są też pokarmem dla dzikich zwierząt żyjących na wolności – sójek, wiewiórek czy dzików. Zostaw część owoców pod drzewem.

Przestrzegaj zasad obowiązujących w lesie. Nie zbieraj w rezerwatach przyrody i parkach narodowych ani w miejscach objętych stałym zakazem wstępu, takich jak uprawy leśne do 4 m wysokości czy ostoje zwierzyny.

Jak przechowywać żołędzie, żeby nie spleśniały

Świeże żołędzie zawierają sporo wody, dlatego łatwo pleśnieją, zwłaszcza zamknięte w szczelnym opakowaniu. Kilka prostych zasad pozwoli dowieźć je do ośrodka w dobrym stanie:

• Nie myj żołędzi. Dodatkowa wilgoć sprzyja rozwojowi pleśni.
• Rozłóż je cienką warstwą na papierze lub kartonie w suchym, przewiewnym pomieszczeniu i pozwól im przeschnąć na powierzchni.
• Używaj przewiewnych opakowań – worków jutowych, papierowych lub siatkowych. Foliowe reklamówki i szczelne pojemniki to najczęstsza przyczyna zepsucia zbiorów.
• Trzymaj je w chłodzie, z dala od kaloryferów i słońca, np. w piwnicy, garażu czy na zadaszonym balkonie.
• Regularnie przeglądaj zapasy i usuwaj owoce, które zaczęły pleśnieć lub gnić.
• Nie zwlekaj z dostarczeniem. Im krócej żołędzie leżą w domu, tym większa szansa, że trafią do zwierząt w dobrym stanie.

Jak dostarczyć żołędzie do Leśnego Pogotowia w Mikołowie

Leśne Pogotowie mieści się przy ul. Kościuszki 70, 43-190 Mikołów (dzielnica Kamionka). Przed przyjazdem warto zajrzeć na profil ośrodka w mediach społecznościowych, gdzie placówka publikuje bieżące apele i informacje o zbiórkach.

Kilka praktycznych wskazówek:

• Przywoź wyłącznie żołędzie – kasztany nie zostaną wykorzystane.
• Duże ilości? Skontaktuj się z ośrodkiem. Przy większej liczbie darów Leśne Pogotowie może po nie podjechać.
• Szkoły i przedszkola mogą zorganizować wspólną zbiórkę i przekazać żołędzie jednorazowo, co ułatwia logistykę obu stronom.
• Pakuj żołędzie w przewiewne worki, a nie w foliowe torby.
• Ośrodek chętnie przyjmuje także inną karmę: ziarna i granulaty, siano, suszone zioła, a także suchą i mokrą karmę dla psów i kotów.

Nie tylko żołędzie – jak jeszcze można wesprzeć ośrodek

Leśne Pogotowie potrzebuje również materiałów budowlanych do budowy i modernizacji wolier oraz wybiegów, takich jak deski, kantówki, płyty OSB czy siatki grodzeniowe. Placówka od lat apeluje też o organizowanie corocznych zbiórek stałej karmy, którą jej podopieczni jedzą najchętniej. Każda forma pomocy – od worka żołędzi po kilka desek – realnie przekłada się na lepsze warunki dla zwierząt.

Garść żołędzi, wielka pomoc

Zbieranie żołędzi dla zwierząt to jedna z najprostszych form pomocy dzikiej przyrodzie. Wystarczy spacer, worek i odrobina uważności: zbieramy zdrowe owoce, przechowujemy je w przewiewnym miejscu i dostarczamy szybko do ośrodka. Pamiętajmy tylko, że w przypadku Leśnego Pogotowia w Mikołowie kasztany zostawiamy w parku – zwierzęta czekają na żołędzie.